Ինչ է ԱԲ-ն փոխում ՏՏ աշխատաշուկայում Հայաստանում

Եթե նախկինում բացառված չէր սկսնակ ծրագրավորող դառնալ մի քանի ամսում, ապա հիմա պետք են ոչ միայն տարբեր լեզուներ, այլ նաև՝ նորանոր ԱԲ գործիքներ գտնել ու դրանք ճիշտ կիրառել։ Առանց այդպիսի ճկունության անգամ փորձառու մասնագետը կարող է դուրս մնալ։

ՏՏ ոլորտը երկար տարիներ համարվում էր «ամերիկյան երազանքի» հայկական տարբերակը, որտեղ կարելի էր ինչ-որ բանի հասնել առանց ծանոթ-բարեկամի՝ սեփական ուժերով։ Քիչ չեն հաջողության օրինակները, երբ այլ, անգամ՝ ոչ տեխնիկական մասնագիտություններից մարդիկ հաջողությամբ տեղափոխվում էին ՏՏ ոլորտ։

Սակայն այն պարզ աշխատանքը, որից սկսում էին նորեկները, ավելի ու ավելի շատ է անում ԱԲ-ն։ Իհարկե, սա չէր կարող չազդել սկսնակերի՝ գործ գտնելու հնարավորության վրա՝ թե՛ ծրագրավորման, թե՛ հարակից ոլորտներում (UI/UX դիզայնի, գրաֆիկայի և այլն)։

«Անգամ փորձ ունեցող ծրագրավորողներ կան, որոնք մի տարուց ավել է՝ գործ չունեն, ինչը նախկինում գրեթե բացառված էր։ Հիմա էլ իրենք պետք է հա՛մ գործ գտնեն, հա՛մ սովորեն նոր ԱԲ գործիքներին, որոնք, ի դեպ, էժան չեն, եթե խոսում ենք պրոֆեսիոնալ պրոդուկտների մասին», – Սպուտնիկ Արմենիայի հետ զրույցում նշում է HR Drone աշխատանքային հարթակի և M One ՏՏ ընկերության համահիմնադիր և տնօրեն Նարեկ Հակոբյանը։

Ով ում հաշվին է տնտեսում⁠

Ավանդաբար, ՏՏ որևէ նախագիծ ղեկավարում է ավագ (senior) մասնագետը, որն ունի ոչ միայն գիտելիք, այլ նաև՝ սեփական սխալների փորձ. չէ՞որ տարիներ առաջ ինքն էլ էր սկսում «ներքևից» ու ամենապարզ աշխատանքից, որը իր ժամանակի senior-ներն իրեն էին հանձնարարում, հետո էլ՝ սխալներն ուղղում։

«Հիմա, երբ կան ԱԲ-ով կոդ գրելու գործիքներ (Claude Code, Cursor և այլն), շատ senior-ներ (այդ թվում՝ իմ ընկերությունում) ինձ ասում են, որ սկսնակ կամ կրտսեր աշխատողները իրենց ավելի շատ խանգարում են, քան՝ օգնում։ Հիմա ես նույն առաջադրանքը տալիս եմ Claude Code-ին, որը շատ ավելի արագ է գործը անում, ինձ էլ վերջում մնում է մի անգամ արածի վրայով անցնել», – պատմում է Հակոբյանը։

Ընկերություն իր հերթին գումար է խնայում՝ ոչ այնքան junior-ի աշխատավարձի, որքան՝ senior-ի ժամանակի մասով, որը շատ ավելի թանկ է և որը կարելի է ուղղել բարդ աշխատանքի, ոչ թե սկսնակներին սովորեցնելու վրա։ Իհարկե, սա պետք է համարել ընկերության մարդկային կապիտալի զարգացում, որը երկարաժամկետում ոչ պակաս կարևոր է։ Սակայն եթե խոսենք ոչ թե ապագայի, այլ՝ օրվա խնդիրների մասին, ապա, եթե Claude Code-ը դեռ մի քանի ամիս առաջ աշխատում էր փորձառու ծրագրավորողներից մի մակարդակ ցածր, ապա հիմա, իրենց իսկ խոսքով, գրեթե հավասարվել է իրենց, նշում է Հակոբյանը։

Գործատուներն էլ են «վախեցած»՝ աշխատողներից ոչ պակաս⁠

Նորանոր ԱԲ մոդելները կարող են գլխիվայր շրջել ՏՏ ամբողջ ուղղություններ։ Օրինակ, օրերս Meta-ն ազդարարել է ԱԲ ծրագիր, որը ավտոմատ կկատարի ցանկացած պատկերների անոտացիա, այսինքն՝ լուսանկարների ու վիդեոների վրա կճանաչի ու կգրանցի ցանկացած իր։ Ակնհայտ է, որ սա մի օրում կարող է մարտահրավեր դառնալ Computer vision ուղղության բազմաթիվ ստարտափերի համար՝ ամենատարբեր ոլորտներում (դեմքերի ճանաչման և այլն)։

Մեկ այլ օրինակ՝ շուկա է դուրս բերվել ԱԲ ագենտ, որը եռաչափ օբյեկտներ է ստեղծում։ Ավելորդ է ասել, թե ինչ կարող է սա նշանակել 3D-դիզայնի համար, օրինակ՝ վիդեոխաղերի ոլորտում, որտեղ հարյուրավոր դիզայներներ նկարում են տասնյակ հազարավոր 3D օբյեկտներ։

Նոր ՏՏ նախագծեր սկսելը դարձել է անկանխատեսելի. ամիսների, անգամ՝ տարիների աշխատանքը կարող է մի օրում փոշիանալ։ Ահա այս խաչմերուկում է, որ ոմանք կանգ են առնում, ոմանք՝ առաջ գնում։

Որոշ ընկերություններ ազատում են աշխատողներին, մյուսները՝ եղած ու նոր աշխատողներով փորձում ավելի շատ խնդիրներ լուծել։

«Մենք գնում ենք երկրորդ ճանապարհով, քանի որ պլանավորում ենք ավելի շատ պրոդուկտներ ստեղծել։ Եկեք հարցին նայենք մեկ այլ կողմից. այո՛, նախագծերը կարող են արագ փլուզվել, բայց նույնքան արագ կարելի է նորերը ստեղծել։ Եթե առաջ որևէ նորություն շուկա դուրս հանելը պահանջում էր մեկ տարի և ավել, հիմա դա կարելի է անել երկու-երեք ամսում։ Պետք է չվախենալ խնդիրներից, այլ՝ ճկուն լինել», – ասում է Նարեկը։

Ծրագրավորո՛ղ, քեզ ճիշտ «ծրագրավորիր»⁠

Հանուն արդարության, պետք է ասել, որ աշխատանքից ազատումների մի մասը տեղի է ունենում ոչ միայն գործատուի, այլ նաև՝ աշխատողի, պայմանական ասած, «մեղքով», նկատում է նա։ Կան ծրագրավորողներ, որոնք տարիներ շարունակ աշխատել են «ավանդական մեթոդներով», և հիմա ԱԲ օգնականներին համարում են ոչ թե գործիք, այլ՝ մրցակից («մեկ ա՝ դրանք ուշ թե շուտ ինձանից լավ կոդ կգրեն, ինձ էլ գործից կհանեն»... և այլն)։

«Եթե ինքդ քեզ ներշնչում ես, որ քեզ կհեռացնեն, ապա վաղ թե ուշ կյանքը այնպես կդասավորվի, որ քեզ իրոք կհեռացնեն, քանի որ գործատուն քեզ մոտ չի տեսնի մոտիվացիա՝ նոր լուծումներով ավելի էֆեկտիվ աշխատելու։ Ասեմ, որ այդպիսի կարողություն հիմա պահանջվում է ոչ միայն սկսնակներից, այլ նաև՝ փորձառու (senior) և թիմերի ղեկավար (team lead) ծրագրավորողներից։ Գործատուն իրենցից սպասում է ոչ միայն գիտելիք ու փորձ, այլև՝ «կոմֆորտ զոնայից» դուրս գալու, ԱԲ նոր գործիքներ գտնելու ու սովորելու կարողություն», – ընդգծում է Նարեկը։

Վերադառնալով «հայկական երազանքին»⁠

Ինքը՝ Նարեկը, սկսել էր ծրագրավորող աշխատել 2015 թվականին։ Այն ժամանակ համարվում էր, որ ծրագրավորման մեկ լեզու նորմալ իմանալը բավարար է՝ աշխատանք գտնելու համար։ Հիմա պետք է իմանալ մի քանի լեզու և տարբեր օժանդակ ծրագրեր, որոնց մասին արդեն խոսել ենք։

«Երբ սկսվել էր ԱԲ բումը, մենք, աշխատանքի հարցազրույցների ժամանակ, առաջադրանք էինք տալիս կոդ գրել թուղթ ու գրիչով, որ տեսնենք, թե մեր դիմացինն ինչ կարող է անել «արդար», առանց AI-ի։ Հիմա հակառակն է՝ ասում ենք. «գրեք AI-ով», քանի որ ուզում ենք տեսնել, թե որքանով է մասնագետը տիրապետում նման գործիքների», – պարզաբանում է Նարեկը։

Ինչպե՞ս սովորել այդ ամենը, եթե պրոֆեսիոնալ ԱԲ գործիքները, ինչպես նշեցինք զրույցի սկզբում, թանկ են։

Շատ բան կարելի է գտնել նաև անվճար ռեսուրսներում՝ հոդվածներում, տեսանյութերում։ Այո, դեպի մասնագիտություն տանող ճանապարհը երկարել է, սակայն պետք է չհանձնվել և (ինչպես քանիցս նշեցինք զրույցի ընթացքում) չհոգնել սովորել, եզրափակում է Նարեկը։